Kort antwoord: als Nederlander heeft u geen visum nodig en geen dagenlimiet: vrij verkeer binnen de EU betekent dat u zo lang in Spanje mag blijven als u wilt. De twee dingen die er wel toe doen zijn de inschrijving na 90 dagen, een administratieve formaliteit, en de grens van 183 dagen, die uw belastingplicht volledig verlegt.
Wat mag u als EU-burger, en wat moet u regelen?
Het verschil met een Brit of Amerikaan is groot en het wordt in Engelstalige informatie zelden voor u uitgelegd. Een derdelander mag 90 dagen per 180 in het hele Schengengebied verblijven en heeft voor meer een visum nodig, met voorwaarden en een reëel risico op afwijzing. Voor u geldt dat niet: er is geen bovengrens aan het aantal dagen.
Wat wel geldt, is een inschrijvingsplicht. Blijft u langer dan 90 dagen, dan schrijft u zich in bij het Centraal Register van Buitenlanders en ontvangt u een certificado de registro, een groen certificaat of pasje. Daarvoor moet u aantonen dat u voldoende middelen heeft en een zorgverzekering, maar het is een registratie en geen aanvraag die geweigerd kan worden zoals een visum.
Daarnaast heeft u een NIE nodig, het Spaanse fiscale nummer voor buitenlanders, dat elke transactie afdekt van een bankrekening tot een huurcontract. En in de gemeente waar u woont schrijft u zich in op het padrón, de bevolkingsadministratie, wat toegang geeft tot lokale voorzieningen en soms tot de zorg.
De grens van 183 dagen is de belangrijkste
Dit is het getal dat de meeste financiële gevolgen heeft en dat het minst wordt begrepen.
Verblijft u meer dan 183 dagen per kalenderjaar in Spanje, dan bent u er fiscaal inwoner. Dat verandert niet één tarief maar het hele regime. Als niet-inwoner betaalt u beperkte belasting over Spaanse inkomsten: 19% over de netto huur van een Spaanse woning en een fictief inkomen bij leegstand. Als inwoner betaalt u IRPF over uw wereldwijde inkomen, dus over uw pensioen, uw beleggingen en alles wat u waar dan ook verdient, tegen Spaanse tarieven en volgens Spaanse regels.
Die grens wordt geteld in dagen en niet in intenties, en er zijn aanvullende criteria zoals de plaats waar uw economische belangen liggen. Het gevolg is dat u niet half kunt emigreren: op enig moment kantelt het en dat moment is grotendeels aan uzelf om te kiezen.
Tip van binnenuit: laat de overgang doorrekenen in het jaar vóór de verhuizing, niet erna. Het jaar waarin u kantelt is meestal het jaar waarin keuzes nog iets uitmaken, bijvoorbeeld over het moment van verkoop van vermogensbestanddelen. Zoek een adviseur die zowel het Nederlandse als het Spaanse stelsel kent, en niet een die er één van kent.
De cijfers op een rij
| Onderwerp | Als niet-inwoner | Als fiscaal inwoner |
|---|---|---|
| Verblijfsduur | Onbeperkt voor EU-burgers | Onbeperkt voor EU-burgers |
| Inschrijving | Vanaf 90 dagen verblijf | Verplicht |
| Belasting op Spaanse huur | 19% over netto | IRPF over wereldwijd inkomen |
| Belasting bij leegstand | 1,1% of 2% kadastrale waarde tegen 19% | Valt onder IRPF |
| Spaanse woning in Nederland | Box 3, minus hypotheek | Verschuift ingrijpend |
| Grens | 183 dagen per kalenderjaar | 183 dagen per kalenderjaar |
Twee getallen uit die tabel verdienen aandacht. Het eerste is 90: dat is geen limiet maar een administratieve drempel, want boven die termijn hoort u ingeschreven te staan. Het tweede is 183, en dat is wél een echte grens, want daarboven verandert niet één tarief maar het hele stelsel waaronder u valt.
Wat kost wonen in Spanje?
Concrete bedragen helpen meer dan een indruk. Een appartement huren aan de zuidelijke Costa Blanca kost buiten het hoogseizoen aanzienlijk minder dan in de Randstad, en in de steden Valencia en Málaga ligt het niveau daar tussenin. Koopt u, dan begint bestaande bouw in Torrevieja onder €120.000, in Orihuela Costa rond €140.000, in Alicante rond €120.000 en in Málaga bij €236.000 voor onze geverifieerde nieuwbouw.
De vaste lasten van een woning zijn overzichtelijk: IBI van €400 tot €1.200 per jaar, servicekosten van €40 tot €400 per maand naar type complex, en verzekering. Bij een eigen zwembad komt daar €120 tot €250 per maand bij en bij een tuin €80 tot €200.
Waar het beeld kantelt, is de aankoop zelf. Reken met 10 tot 13% aan bijkomende kosten bovenop de vraagprijs, dus €30.000 tot €39.000 op een woning van €300.000, contant af te rekenen en niet mee te financieren. De overdrachtsbelasting daarbinnen verschilt sterk per regio: 7% in Andalusië, 9% onder €1.000.000 in de Valenciaanse Gemeenschap, 6% in Madrid en oplopend van 8 tot 13% op de Balearen.
Zorg regelen voordat u vertrekt
Dit is het onderdeel waarop eerste aanvragen het vaakst vastlopen, en de oorzaak is bijna altijd dat het te laat is opgepakt.
Wie een Nederlands staatspensioen ontvangt, kan doorgaans via een S1-formulier toegang krijgen tot het Spaanse publieke stelsel, waarbij Nederland de kosten draagt. Wie in Spanje gaat werken of premies afdraagt, valt gewoon onder het Spaanse stelsel. Wie geen van beide is, bijvoorbeeld een vervroegd gepensioneerde onder de AOW-leeftijd, sluit een particuliere polis af of onderzoekt het convenio especial, een regeling waarmee u zich tegen betaling bij het publieke stelsel kunt aansluiten.
De Europese zorgpas dekt tijdelijk verblijf en is geen oplossing voor wonen. Regel de definitieve dekking vóór de verhuizing, want de inschrijving als inwoner vraagt er meestal om.
Kopen of eerst huren?
Voor de meeste mensen is eerst huren verstandiger, en de reden is rekenkundig in plaats van emotioneel.
Een aankoop kost 10 tot 13% aan bijkomende kosten bovenop de vraagprijs, contant af te rekenen. Bij verkoop houdt de koper van een niet-ingezetene 3% van de prijs in als voorheffing op de vermogenswinstbelasting, en de gemeentelijke plusvalía komt daar los bovenop. In en uit stappen kost dus makkelijk 13 tot 16% van de waarde.
Een jaar huren in de plaats waar u denkt te willen wonen kost minder dan die transactiekosten, en het beantwoordt de vraag die geen bezichtiging kan beantwoorden: hoe het er in februari is. Veel plaatsen aan de Spaanse kust zijn gebouwd op het seizoen, en een urbanisatie die in augustus bruist kan in januari voor negen tiende leegstaan. Wie er gaat wonen in plaats van vakantie vieren, ontdekt dat verschil pas als hij er is.
Wie toch meteen koopt, kiest dan bij voorkeur een plaats die het hele jaar functioneert: Málaga, Alicante of Valencia werken daarvoor beter dan een resortcomplex.
Waar wonen Nederlanders in Spanje?
Het zwaartepunt ligt van oudsher aan de Costa Blanca, en dat heeft praktische redenen: directe vluchten naar Alicante vanaf Schiphol en Eindhoven het hele jaar door, een bestaande Nederlandstalige gemeenschap en het laagste instapniveau van de Spaanse kust, met Torrevieja onder €120.000 en Orihuela Costa rond €140.000.
Wie een stad wil in plaats van een badplaats, kijkt naar Valencia of Málaga. Beide hebben een economie die niet op toerisme draait, zorg en onderwijs op stedelijk niveau, en voorzieningen die in februari gewoon open zijn. Valencia heeft daarnaast de aantrekkelijkste combinatie van prijs en stedelijkheid van de Spaanse kust.
Wie rust en ruimte zoekt, kijkt naar het binnenland van Andalusië, waar de prijzen aanzienlijk lager liggen. Daar geldt wel de waarschuwing uit onze gids over fincas: een groot deel van de landelijke woningvoorraad heeft een vergunningsprobleem, en zonder AFO- of DAFO-certificaat is een woning moeilijk te financieren en te verkopen.
Wat verandert er praktisch?
Een aantal zaken zijn geen wetgeving maar wel het dagelijks leven, en ze kosten in het eerste jaar de meeste tijd.
Een Spaanse bankrekening is nodig voor vrijwel alles, van huur tot nutsvoorzieningen, en de aanvraag vraagt uw NIE plus bewijs van identiteit, adres en herkomst van middelen. Begin ermee zodra het NIE er is.
Uw Nederlandse rijbewijs is als EU-rijbewijs geldig, maar wie zich als inwoner vestigt, moet het na verloop van tijd laten registreren of omwisselen. Regel dat binnen de gestelde termijn, want een verlopen situatie is achteraf omslachtiger dan vooraf.
En als u kinderen meeneemt: het Spaanse publieke onderwijs is gratis en Spaanstalig, internationale scholen zijn dat geen van beide. De keuze daartussen bepaalt in de praktijk sterk in welke plaats u gaat wonen, en dat is een reden om die beslissing vóór de woningkeuze te nemen in plaats van erna.
De fout die het meest wordt gemaakt
Er is één patroon dat wij vaker zien dan alle andere samen: de volgorde wordt omgedraaid. Mensen kopen eerst een woning, verhuizen daarna en zoeken vervolgens uit wat dat fiscaal betekent.
Dat is duur om twee redenen. De eerste is dat de transactiekosten aan beide kanten oplopen: 10 tot 13% bij aankoop en, bij verkoop als niet-inwoner, 3% inhouding op de prijs plus de gemeentelijke plusvalía. Blijkt de plaats niet te bevallen, dan kost die correctie meer dan een jaar huur op de goede plek.
De tweede reden weegt zwaarder. Het jaar waarin u fiscaal inwoner wordt, is meestal het laatste jaar waarin bepaalde keuzes nog iets uitmaken. Verkoopt u vermogensbestanddelen, dan verschilt het aanzienlijk of dat gebeurt terwijl u nog in Nederland woont of nadat u onder Spaanse regels valt. Wie de doorrekening pas na de verhuizing laat maken, hoort wat er had gekund.
De juiste volgorde is dus: eerst de fiscale doorrekening, dan de zorgverzekering, dan huren op de plek waar u denkt te willen wonen, en pas daarna kopen. Dat is trager dan de meeste mensen willen, en het is de reden waarom emigraties die goed aflopen er van buiten saai uitzien.
Voordelen en nadelen van emigreren naar Spanje
Voordelen. Geen visum, geen dagenlimiet en geen afhankelijkheid van een vergunning die verlengd moet worden. Lagere kosten van levensonderhoud dan in Nederland op de meeste plaatsen. En als u een woning aanhoudt en verhuurt terwijl u nog niet fiscaal inwoner bent, het EU-tarief van 19% over de netto huur in plaats van 24% over de bruto huur.
Nadelen. Boven 183 dagen verschuift uw belastingplicht volledig, en dat is een ingrijpender gevolg dan de meeste mensen vooraf inschatten. Zorg vraagt een eigen regeling. De taal is in het binnenland en in de steden een reële drempel, aan de kust minder. En het administratieve eerste jaar kost meer tijd dan verwacht.
Voor wie werkt welke aanpak?
De gepensioneerde. Ontvangt AOW en pensioen en heeft via het S1-formulier doorgaans toegang tot de Spaanse zorg. Voor hem is de fiscale doorrekening het belangrijkste voorwerk, omdat pensioeninkomen bij fiscaal inwonerschap onder Spaanse regels valt.
De vervroegd gestopte. Is onder de pensioenleeftijd en heeft geen S1. Voor hem is de zorgverzekering de eerste vraag en niet de laatste, en particuliere dekking of het convenio especial de te onderzoeken routes.
De werkende op afstand. Werkt voor een Nederlandse werkgever of eigen onderneming. Voor hem is de 183-dagengrens het scherpst, omdat het inkomen dan volledig in het Spaanse regime valt terwijl de bron Nederlands blijft. Laat dit vooraf doorrekenen, want de uitkomst verschilt sterk per constructie.
Een laatste opmerking over de taal. Aan de kust redt u zich in het eerste jaar met Engels, en in de Nederlandstalige gemeenschappen rond Torrevieja en Orihuela Costa zelfs zonder dat. In de steden en in het binnenland is dat anders: daar is Spaans geen luxe maar de voorwaarde om een huisarts, een gemeenteloket of een aannemer zelf te woord te staan. Dat is geen bezwaar tegen die plaatsen, maar het is wel een kostenpost in tijd die zelden wordt begroot, en het verklaart waarom veel mensen die het binnenland kiezen na een jaar alsnog naar de kust verhuizen, met alle transactiekosten van dien.
Wat u moet regelen, in volgorde
- Het NIE aanvragen, bij het consulaat of in Spanje: het opent alle volgende stappen.
- De zorgverzekering regelen, afhankelijk van uw situatie via S1, werk of particulier.
- De fiscale overgang laten doorrekenen door een adviseur die beide stelsels kent.
- Een Spaanse bankrekening openen zodra het NIE er is.
- Bij verblijf boven 90 dagen: inschrijven in het Centraal Register en het certificado de registro ophalen.
- Inschrijven op het padrón in de gemeente waar u woont.
Verder lezen: een huis kopen in Spanje, een appartement kopen en de fincavalkuil, en in het Engels de verblijfsroutes na de Golden Visa en de gids voor Nederlandse kopers.
Over de aankoop zelf gaan deze Nederlandstalige gidsen: een villa kopen, de Costa Blanca noord en zuid, een vakantiehuis en de jaarlast en goedkoop kopen en wat u ervoor krijgt.
Frequently Asked Questions
Nee. Als EU-burger geldt vrij verkeer: geen dagenlimiet en geen visum. Wie langer dan 90 dagen blijft, schrijft zich in bij het Centraal Register van Buitenlanders en krijgt een certificado de registro. Dat is een administratieve inschrijving en geen aanvraag die geweigerd kan worden.
Bij meer dan 183 dagen per kalenderjaar wordt u fiscaal inwoner. Dan betaalt u IRPF over uw wereldwijde inkomen in plaats van beperkte belasting over Spaanse inkomsten. De grens wordt in dagen geteld en niet in intenties, en er gelden aanvullende criteria zoals de plaats van uw economische belangen.
Voor de meeste mensen is eerst huren verstandiger. In en uit stappen kost 13 tot 16% van de waarde aan transactiekosten. Een jaar huren kost minder en beantwoordt de vraag die geen bezichtiging beantwoordt: hoe de plaats in februari is.
Wie een Nederlands staatspensioen ontvangt, krijgt doorgaans via een S1-formulier toegang tot het Spaanse publieke stelsel. Wie in Spanje werkt, valt onder het gewone stelsel. Wie geen van beide is, sluit een particuliere polis af of onderzoekt het convenio especial. Regel dit vóór de verhuizing.
Zolang u fiscaal inwoner van Nederland bent, valt een Spaanse woning in box 3, verminderd met de Spaanse hypotheek. Wordt u fiscaal inwoner van Spanje, dan verschuift het beeld ingrijpend. Laat de overgang doorrekenen in het jaar vóór de verhuizing.
Get a Spain property shortlist
Tell us your budget and market (Costa Blanca, Costa del Sol, Balearic Islands). We reply within one business day with options matched to your goals.